El Greko, Δομήνικος Θεοτοκόπουλος

Το μουσείο αυτό δημιουργήθηκε από πίνακες αντίγραφα του El Greco. Οι δημιουργοί είναι μαθητές της Στ΄τάξης του σχολείου μας. Για να δείτε τους πίνακες από κοντά πατάτε πάνω στον πίνακα που θέλετε. Για να απομακρυνθείτε και για να πλησιάσετε πατάτε από το πληκτρολόγιό σας το πάνω και το κάτω αντίστοιχα!

Κρητική Αναγέννηση (σε βιβλίο)

Κρητική Αναγέννηση

ΚΡΗΤΙΚΗ  ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

       

Η Κρήτη έμεινε κάτω από την κυριαρχία των Βενετών από το 1211 έως το 1669 περίπου, όταν και αυτή  υποδουλώθηκε  στους Τούρκους.

Στη διάρκεια της ενετοκρατίας  το νησί γνώρισε οικονομική και εμπορική ανάπτυξη και παρουσίασε πάρα πολύ μεγάλη λογοτεχνική ακμή. Τους δύο πρώτους αιώνες ο ντόπιος  πληθυσμός έτρεφε εχθρικά συναισθήματα  προς τους Βενετούς κατακτητές . Την περίοδο αυτή πολλά χειρόγραφα αρχαίων Ελλήνων και  Βυζαντινών συγγραφέων αντιγράφονται στο νησί που γρήγορα εξελίχθηκε σε πολιτισμικό κέντρο.

  Οι μορφωμένοι  μιλούσαν και τις δύο γλώσσες , ενώ ανάμεσα στους ευγενείς Βενετούς , πολλοί ήταν εκείνοι που δε θυμούνταν πια την ευγενική τους καταγωγή και δε διατηρούσαν παρά  το επώνυμό τους και τα λίγα φέουδα που τους απέμειναν.

    Η άνθηση  της λογοτεχνίας στην Κρήτη και η θαυμαστή κορύφωση στην οποία  έφτασε οφείλεται  στην επιρροή της Ευρωπαϊκής Αναγέννησης, η οποία  συντέλεσε στη δημιουργία της <<Κρητικής Αναγέννησης>>.

   Πολλοί την Κρητική Αναγέννηση την ονομάζουν ως <<χρυσή περίοδο στην ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας>>. Η  μακρόχρονη συμβίωση των δύο λαών , Ενετών και Κρητικών, έφερε σε επαφή τους δύο λαμπρούς πολιτισμούς , τον Ελληνο-Βυζαντινό και τον δυτικο-Ρωμαϊκό. Η   ένωση αυτή είχε λαμπρά αποτελέσματα σε όλους τους τομείς του πνεύματος.

        Η άνθηση αυτή δεν παρατηρήθηκε μόνο στα γράμματα αλλά και στην τέχνη. Έτσι , στην αρχιτεκτονική , τη μουσική και τη ζωγραφική, η βυζαντινή  παράδοση δέχτηκε στοιχεία της Ιταλικής Αναγέννησης . Ιδρύεται η Κρητική σχολή Αγιογραφίας, καινούριο ρεύμα, στην αγιογραφία που οι περισσότεροι εκπρόσωποι της  ήταν  Κρήτες. 

 Ο μεγάλος ζωγράφος Δομίνικος Θεοτοκόπουλος  (1540-1614) μαθήτευσε στην Κρήτη  και το  1567  έφυγε για τη Βενετία και μετά στο Τολέδο της Ισπανίας όπου έγινε διάσημος  ως

el  Greco.

        Στην Κρήτη στην περίοδο της Αναγέννησης έγιναν γνωστά όχι μόνο το όνομα του Δομίνικου Θεοτοκόπουλου, αλλά και του Βιτσέντζου  Κορνάρου , του Γεώργιου Χορτάτζη , του Θεοφάνη , του Μιχαήλ Δαμασκηνού κ.α.

       Διάσημα  έργα ήταν ο Ερωτόκριτος και η θυσία του Αβραάμ του Βιτσέντζιου   Κορνάρου , η Ερωφίλη του Χορτάτζη, η Βοσκοπούλα (αγνώστου)  που διαβάζονται   και σήμερα. Άλλα γνωστά έργα :<<Κατσούρμος >> και          << Πανώρια>> του Χορτάτζη , <<Στάθης>> και <<Φορτουνάτος>> του Φώσκολου.

   Ο Ερωτόκριτος είναι  το σημαντικότερο έργο της Κρητικής Αναγέννησης. Ο Ερωτόκριτος είναι ένα έργο του Βιτσέντζιου Κορνάρου που εκφράζει ιπποτικές αρετές , παλικαριά, αγάπη, φιλία  ιπποτική γενναιοφροσύνη  και σταθερότητα. Επίσης εκφράζεται και η λαϊκή ζωή των   Κρητικών εκείνη την εποχή. Η Βοσκοπούλα (αγνώστου) είναι  ποιμενική ποίηση και   είναι αφηγηματικό ποίημα. Η θυσία του Αβραάμ είναι θρησκευτικό δράμα, είδος πολύ   δημοφιλές στην εποχή του που οι πηγές του βρίσκονται στα βυζαντινά και τα ευρωπαϊκά  μυστήρια του Μεσαίωνα.

 Η Ερωφίλη είναι πεντάπρακτη τραγωδία στον τύπο των αρχαίων τραγωδιών με επεισόδια και χορικά.

    

Στον τομέα της Μουσικής (κοσμικής και εκκλησιαστικής) παρατηρείται μεγάλη άνθηση. Πολλοί ξένοι περιηγητές θαύμασαν την αγάπη του λαού της Κρήτης στη μουσική, το τραγούδι και τα όργανα που χρησιμοποιούσαν οι διάφοροι καλλιτέχνες.

        Η άνθηση στην αρχιτεκτονική αποτυπώνεται στην κατασκευή λαμπρών δημοσίων κτηρίων, ναών, υδραγωγείων, δρόμων, κρηνών, πλατειών, πυλών κ.α.    που σώζονται έως σήμερα και αποτελούν στολίδια της πόλης π.χ. Λότζια , Βασιλική του Αγ.Μάρκου, κρήνη Μοροζίνι , κρήνη Μπέμπο και άλλα πολλά.

        Η κρητική αναγέννηση κράτησε πολύ, αλλά έγινε η πτώση της Κρήτης         στους Τούρκους (1669)κι έτσι διακόπηκε η λογοτεχνική παραγωγή και ακολούθησε ενάμισης αιώνας ποιητικής παρακμής. Μετά την πτώση του Βυζαντίου στους Τούρκους (1453) η Κρήτη παραμένει το μοναδικό τμήμα του ελληνισμού στο οποίο  η ελληνική ιδέα εξακολουθεί να είναι ζωντανή.

        Η Κρητική Αναγέννηση δείχνει την πορεία της ιστορίας της Κρήτης που όλοι  οι Κρητικοί πρέπει να γνωρίζουν.

                                                                       

Ενετοκρατία (σε βιβλίο)

Ενετοκρατία ή Βενετοκρατία

       ΕΝΕΤΟΚΡΑΤΙΑ            1204μ.Χ.-1669μ.Χ. 

ΤΟ 1204 η Κωνσταντινούπολη καταλαμβάνεται από τους Σταυροφόρους και έτσι οι Φράγκοι κατακτούν τη Βυζαντινή αυτοκρατορία .

Οι άρχοντες και αξιωματούχοι του στρατού μοιράζονται μεταξύ τους τα εδάφη και τα κάνουν φέουδά τους .Η Κρήτη παραχωρείται στο Βονιφάτιο τον Μομφερατικό, έναν από τους αρχηγούς  της Σταυροφορίας .

Ο Βονιφάτιος δεν είχε ούτε δικό του στόλο ούτε ήταν έτοιμος να αρχίσει αγώνες με τους πειρατές για να μπορεί να κρατήσει την Κρήτη δική του .Τότε ο πονηρός δόγης της Βενετίας Ερρίκος Δάνδολος το βλέπει σαν ευκαιρία και σπεύδει να  αγοράσει την Κρήτη από τον Βονιφάτιο για λίγα ασημένια μάρκα . 

Ο δόγης ήταν πολύ έξυπνος γιατί έτσι επεκτείνει τις αποικίες του . Η Βενετία έτσι αναπτύσσει στη Μεσόγειο μια σειρά από πόλεις-εμπορεία .Τα  καράβια  τους φτάνουν από τη Βενετία στην Κρήτη και από την Κρήτη στην Αίγυπτο και Ανατολή αναπτύσσοντας το εμπόριο τους και την κυριαρχία τους στις θάλασσες αυτές .

Την Κρήτη όμως διεκδικούν και οι Γενοβέζοι , οι οποίοι ανταγωνίζονται  τους Βενετούς στο θαλάσσιο εμπόριο . Έρχονται σε συνεννόηση με το Γενοβέζο αρχιπειρατή Πεσκατόρε γνωστός ως « κόμης της Μάλτας » και τους βοηθά να καταλάβουν την Κρήτη το 1206 .

Οι Γενοβέζοι για να οργανώσουν την άμυνα τους ,χτίζουν φρούρια και νεώρια στις πιο επίκαιρες θέσεις του νησιού .

Όμως οι Βενετοί δεν είναι καθόλου ευχαριστημένοι με την επικράτηση των Γενοβέζων ,κι έτσι επακολουθεί άγριος πόλεμος μεταξύ τους . Τελικά επικρατούν οι Βενετοί και ανακτούν το νησί το 1210 . Τώρα ονομάζεται Βασίλειο της Κρήτης και πρωτεύουσα της είναι ο Χάνδακας  ή « Βενετία της Ανατολής »  όπως τον αποκαλούν. 

Κυβερνήτης γίνεται ο δούκας . Το βασίλειο της Κρήτης χωρίζεται σε  4 τμήματα  :Χανιά , Ρέθυμνο , Χάνδακας , Σητεία και κάθε τμήμα διαιρείται σε καστελανίες  (επαρχίες ) , των οποίων τα ονόματα διατηρούνται μέχρι και σήμερα   (π.χ. Μεραμπέλο , Μαλεβίζι , Μονοφάτσι , Καινούργιο , Πυργιώτισσα , Σέλινο κ.α. ).

Οι Βενετοί φέρνουν νέους αποίκους ,στους οποίους δίνουν μεγάλες εκτάσεις γης ως φέουδα και άλλα προνόμια .Η κοινωνία οργανώνεται κατά τα φεουδαρχικά πρότυπα της Ευρώπης .Οι πολίτες χωρίζονται σε τέσσερις τάξεις : Βενετοί ευγενείς ,Κρητικοί ευγενείς ,αστοί ,και χωρικοί.

Η λατινική εκκλησία του πάπα έχει τις απαιτήσεις της . Θέλει να έχει δικό της κλήρο.  Διώχνει τον αρχιεπίσκοπο και τους επισκόπους από το νησί και τοποθετεί καθολικούς παπάδες . 

Οι καταπιέσεις και οι αυθαιρεσίες των Βενετών και κυρίως η βαριά φορολογία προκαλούν την αντίδραση του κρητικού λαού . 

Με  τα χρόνια οι Κρητικές πόλεις αποκτούν σπουδαία οικονομική δραστηριότητα με βιοτεχνίες , εμπόρους, αγορές και εμποροπανηγύρεις και έτσι εμφανίζονται Έλληνες μεγαλέμποροι . Αναπτύσσεται μια δραστήρια αστική τάξη και η ζωή στα  αστικά κέντρα αλλάζει. Τότε οι αντιδράσεις κατά των Βενετών γίνονται συχνότερες .

Ο ανυπότακτος και φιλελεύθερος λαός της Κρήτης δε  δέχτηκε αδιαμαρτύρητα τους ξένους εισβολείς . Συσπειρώθηκε γύρω από τους τοπικούς άρχοντες και την ορθόδοξη εκκλησία και πάλεψε για τη λευτεριά της πατρίδας του . Μόνο τους δύο πρώτους αιώνες αναφέρονται 27 μικρές  και μεγάλες επαναστάσεις . Οι αγώνες αυτοί παρά το ότι δεν έφεραν το ποθητό αποτέλεσμα εξαιτίας κυρίως της διχόνοιας των τοπικών αρχηγών , βοήθησαν ωστόσο στη δημιουργία καλύτερων συνθηκών διαβίωσης και ανάγκασαν τους Ενετούς να κάνουν πολλές παραχωρήσεις .

Οι  σπουδαιότερες επαναστάσεις εναντίον των Ενετών είναι  :

   . επανάσταση των Αγιοστεφανιτών   1212 μ.Χ.

   . επανάσταση των Σκορδίληδων και Μελισσηνών             1217 μ.Χ.

  
 . επανάσταση  των Σκορδίληδων , Μελισσηνών και Δρακοντόπουλων   1230

   . επανάσταση των Χορτάτζηδων    1272 μ.Χ.

   . επανάσταση του Αλέξιου Καλλέργη    1283 μ.Χ.

   . επανάσταση του Βάρδα Καλλέργη   1333  μ.Χ.

   . επανάσταση του Λέοντα Καλλέργη  1341μ.χ.

   . επανάσταση των Ψαρομηλίγκων    1347 μ.Χ.

   . επανάσταση των Καλλέργηδων    1365 μ.Χ.

Το 1453 η Κωνσταντινούπολη κυριεύεται  από τους Τούρκους . Το όνειρο της Κρήτης και των Κρητών  να ενωθούν με το Βυζάντιο διαλύεται .

  
 Ο τουρκικός κίνδυνος γίνεται όλο και πιο απειλητικός και έτσι οι Βενετοί και οι Κρήτες είναι αναγκασμένοι να συμφιλιωθούν για να αντιμετωπίσουν τους Τούρκους κατακτητές .

    Έτσι ξεχνιούνται οι παλιές έχθρες και επαναστάσεις και δημιουργείται μεταξύ τους ένα πνεύμα συνεργασίας . Μέσα σε τέτοιο ήπιο  και ειρηνικό κλίμα αναπτύσσεται η οικονομία , η τέχνη και ο πολιτισμός .

    Επικράτησε τελικά η Ορθοδοξία . Το Οικουμενικό Πατριαρχείο ( με τους απεσταλμένους του στην Κρήτη ) και ο ορθόδοξος χριστιανικός κλήρος με τα κηρύγματα και τις διδασκαλίες συνέβαλαν στη διαφύλαξη της Ελληνικής κληρονομιάς . π.χ. Κύριλλος Λούκαρις .

    Η ελληνική γλώσσα επιβάλλεται και οι επιμειξίες  πολλαπλασιάζονται . Η νέα βενετοκρητική κοινωνία  δημιουργεί  στην Κρήτη μεγάλη πολιτιστική άνθηση , η λεγόμενη  Κρητική Αναγέννηση .(βλέπε)